Φυσικά δεν απαγορεύεται – αλλά βλέπεις πόσο βαθιά η σύγχρονη κουλτούρα έχει πολεμήσει το ελεύθερο παιχνίδι; Διότι όλοι, σχολεία και κοινωνία, θέλουν να κρατάνε τα παιδιά ασφαλή και ελεγχόμενα, πίσω από μια οθόνη».

(διαβάστε όλο το άρθρο μας στο protagon.gr)

Το άρθρο Eίσαι βλάξ. Εγώ ξέρω εμφανίστηκε πρώτα στο Dorothy Snot.

Διότι, κακά τα ψέματα: in principle, η έννοια παιχνίδι αντιτίθεται στην έννοια σχολείο!….”

(πατήστε εδώ για να διαβάσετε όλο το άρθρο)

Το άρθρο Play vs education: where is the border line? εμφανίστηκε πρώτα στο Dorothy Snot.

Στο συλλογικό υποσυνείδητο της πλειοψηφίας, καλή προσχολική εκπαίδευση ίσον φυσικός περιορισμός των παιδιών σε χώρο με φανταχτερά χρώματα και πολλά ακίνδυνα παιχνιδια, όπου τα παιδιά παρακολουθούν μια σειρά από κατευθυνόμενες δράσεις με κύριο στόχο την διαφύλαξη της σωματικής τους ακεραιότητας και τον εύκολο εντυπωσιασμό των γονέων (εξ’ ου και ο τραγικός όρος «παιδικός σταθμός»).

Αυτό δυστυχώς, έρχεται σήμερα να συνδυασθεί με την παγκόσμια αναδυόμενη τάση για περιορισμό του ελεύθερου παιχνιδιού στην παιδική ηλικία, μια τάση εξυπηρετούμενη από τα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα των εταιρειών (κυρίως) υψηλής τεχνολογίας, που θέλουν τα παιδιά πίσω από μια οθόνη από πολύ μικρή ηλικία, αλλά και από κάθε είδους big money (π.χ. δείτε τί συμβαίνει πίσω από το περίφημο common core του Obama).

Ο συνδυασμός λοιπόν αυτών των πραγμάτων οδηγεί σε (προσχολική) εκπαίδευση που:

1. Ολοένα και λιγότερο βασίζεται στο ελεύθερο παιχνιδι και στις ανάγκες των παιδιών
2. Δεν βοηθά τα παιδιά να αγαπήσουν την μάθηση και να γίνουν δυνατοί χαρακτήρες με αυτοπεποίθηση και αυτονομία.

Αντίθετα, οδηγεί σε μια (προσχολική) εκπαίδευση, που:

1. Ωθεί τα παιδιά, όλο και νωρίτερα στην επίπονη κατάκτηση της δομημένης γνώσης
2. Τα μαθαίνει την αξία της υπακοής σε κάθε είδους εξωτερικό σύστημα, με διαδικασίες καθορισμένες από τρίτους
3. Υποτιμά τις αξίες της ανεξαρτησίας και της ελευθερίας. Και αυτό την στιγμή που είναι επιστημονικά αποδεδειγμένο πλέον ότι, έως την ηλικία των 6-7 ετών, το μόνο που χρειάζεται είναι να βοηθήσουμε τα παιδιά να αναπτύξουν ολόπλευρα την προσωπικότητα τους και να δυναμώσουν.

Η καλή πρακτική

Παρακάμπτοντας τα παραπάνω, υπάρχουν παραδείγματα σχολείων που προσφέρουν υψηλού επιπέδου προσχολική εκπαίδευση και καταφέρνουν να φτιάξουν παιδιά με δυνατό και ανεξάρτητο χαρακτήρα, ακολουθώντας εναλλακτικές προσεγγίσεις βασισμένες σε παιδοκεντρικά συστήματα (Montessori, Reggio, Steiner, Waldorf κλπ).

Το κοινό χαρακτηριστικό πίσω από όλα αυτά τα συστήματα είναι ο σεβασμός στις ανάγκες των παιδιών και η διασφάλιση του δικαιώματος τους να παίζουν ελεύθερα, χωρίς παρεμβάσεις, ακολουθώντας τις δικές τους επιθυμίες και επιλέγοντας μόνα τους με τι θα ασχοληθούν.

Όταν μιλάμε φυσικά για ελεύθερο παιχνίδι, εννοούμε παιχνίδι συνδεδεμένο με δραστηριότητες της πραγματικής ζωής, το οποίο πάντοτε προέρχεται από τα ερεθίσματα και τις επιθυμίες που έχουν τα ίδια τα παιδιά. Γιατί;

Διότι, βασικός στόχος της προσχολικής εκπαίδευσης είναι να παράγει δυνατές προσωπικότητες, με εμπιστοσύνη στον εαυτό τους και έτοιμες να εξερευνήσουν με χαρά και ενθουσιασμό την ζωή που ανοίγεται μπροστά τους. Ο στόχος αυτός επιτυγχάνεται όταν τα παιδιά αισθάνονται ότι σεβόμαστε και ακούμε την ανάγκη τους και δημιουργούμε τις απαραίτητες προϋποθέσεις για την υλοποιήσουν. Και ανάγκη τους είναι απλούστατα να ανακαλύψουν, παίζοντας, τον πραγματικό κοσμο.

Τα παιδιά εξελίσσονται λοιπόν όταν τα προτρέπουμε να κατακτήσουν μόνα τις λύσεις για τις δικές τους ανάγκες και τα βοηθάμε να πάρουν την ζωή στα χέρια τους, επιτρέποντας τους να δράσουν σε συνθήκες πραγματικής ζωής με την ελάχιστη δυνατή παρέμβαση και προστασία. (1)

Η πρόταση

Εάν θέλουμε λοιπόν να αναβαθμίσουμε πραγματικά την παιδεία, θα πρέπει να λάβουμε δραστικές αποφάσεις που θα δημιουργήσουν τομές –με ότι αυτό συνεπάγεται. Και σίγουρα θα πρέπει να ξεκινήσουμε από την αρχή.

Δεν υπάρχει αμφιβολία πλέον ότι η προσχολική ηλικία είναι η πιο σημαντική περίοδος για την δημιουργία ενός νέου πολίτη με ισχυρή προσωπικότητα και κριτική ικανότητα. Για αυτό ακριβώς είναι μια ηλικία που όλοι πλέον θέλουν να «ελέγξουν» και να επηρεάσουν (“Νo kid behind” διατείνεται ο Ομπάμα, με την ευγενική χρηματοδότηση του Bill Gates).

Θα ήταν τραγικό φυσικά, σε μια δημοκρατία όπως την ονειρευόμαστε, να απαιτήσουμε να αντικατασταθεί η σημερινή (απαράδεκτη για εμάς) ομοιομορφία στην εκπαίδευση, με κάποια άλλη.

Είναι όμως θεμελιώδες να απαιτήσουμε να αποκτήσει, ο κάθε Έλληνας πολίτης, την δυνατότητα για ελεύθερη επιλογή εκπαιδευτικού πλαισίου μέσα το οποίο θα γαλουχηθεί το παιδί του, έξω από κεντρικά σχεδιασμένες αποφάσεις που απαγορεύουν την διαφορετικότητα στην επιλογή.

Μιλώντας λοιπόν πιο συγκεκριμένα, ένα πλάνο προτεινόμενων ενεργειών για την (προσχολική) εκπαίδευση θα μπορούσε να είναι:

1. Κατ’ αρχήν, να ξεκινήσει μια συστηματική προσπάθεια επιμόρφωσης της κοινωνίας γύρω από την σημαντικότητα της εκπαίδευσης στην προσχολική ηλικία και για το ποιες είναι οι σύγχρονες τάσεις. Αυτό είναι κάτι που προφανώς θα πάρει χρόνια, είναι απαραίτητο όμως να γίνει βάσει συγκεκριμένου σχεδίου που ιδεατά θα οδηγήσει στην αλλαγή της συλλογικής μας συνείδησης.

2. Να αλλάξει ριζικά ο τρόπος εκπαίδευσης των παιδαγωγών προσχολικής αγωγής (και όχι μόνο), μειώνοντας και τροποποιώντας την θεωρητική γνώση που διδάσκεται στα πανεπιστήμια, μεγάλο μέρος της οποίας είναι πεπαλαιωμένο και ξεπερασμένο από τις εξελίξεις.

Αυτό είναι κάτι που δεν θα πρέπει να αποφασίζεται κεντρικά, αλλά θα πρέπει το κάθε πανεπιστημιακό ίδρυμα να αφεθεί ελεύθερο να διαμορφώσει το δικό του μοναδικό εκπαιδευτικό περιβάλλον, που θα του επιτρέψει να προσελκύσει, με όρους ανταγωνισμού, τους κατά το δυνατόν ικανότερους φοιτητές οι οποίοι επιθυμούν πραγματικά να σπουδάσουν το αντικείμενο που αγαπούν.

Διότι, το σπουδαιότερο χαρακτηριστικό του καλού δασκάλου δεν είναι η στείρα παιδαγωγική γνώση. Είναι η αγάπη για τα ίδια τα παιδιά και η επιθυμία να τους ανάψει την φλόγα της μάθησης.

Από την άλλη, θα πρέπει να αυξηθεί σημαντικά η πρακτική εξάσκηση των παιδαγωγών. Αυτό θα επιτευχθεί συνδέοντας πραγματικά τα πανεπιστήμια με τους φορείς της αγοράς και δίνοντας, σε όλες τις πλευρές, κίνητρα για εξωστρέφεια και διαφορετικότητα.

Μια ιδέα θα μπορούσε να είναι ο περιορισμός της θεωρητικής επιμόρφωσης σε δύο χρόνια και η αύξηση της πρακτικής εξάσκησης, πριν την λήψη του πτυχίου, σε επίσης δύο χρόνια, δίνοντας παράλληλα ουσιαστικά κίνητρα στους νέους παιδαγωγούς για εργασιακή μετεκπαίδευση και εμπειρία σε διεθνή περιβάλλοντα.

Αυτό φυσικά θα πρέπει να συνδυαστεί με διαρκή και ουσιαστική αξιολόγηση των εκκολαπτόμενων δασκάλων, όχι τόσο από το εκπαιδευτικό προσωπικό των πανεπιστημίων, αλλά κυρίως από τους λήπτες της εκπαίδευσης – που φυσικά δεν είναι άλλοι από τα ίδια παιδιά και τις οικογένειες τους.

3. Να σταματήσει το δομημένο κράτος, υπό οποιαδήποτε ιδιότητα και μορφή, να εμπλέκεται στον σχεδιασμό ενός κεντρικά κατευθυνόμενου εκπαιδευτικού πλαισίου.(2)

Η μόνη υποχρέωση της πολιτείας είναι να δημιουργήσει ένα σύγχρονο ελεγκτικό πλαίσιο, μέσα από το οποίο θα αξιολογείται ουσιαστικά κάθε φορέας που παρέχει εκπαίδευση (ιδιωτικός και δημόσιος) με βάση τις αρχές και τις αξίες που ο φορέας αυτός πρεσβεύει, και πάντοτε κρίνοντας εκ τους αποτελέσματος όπως αυτό το εκφράζουν οι λήπτες της υπηρεσίας (γονείς και παιδιά).

Να δημιουργηθεί δηλ. ένα ελεύθερο πλαίσιο, μέσα στο οποίο κάθε πολίτης να μπορεί να επιλέξει το μοντέλο προσχολικής (και όχι μόνο) εκπαίδευσης που πιστεύει ότι ταιριάζει στις οικογενειακές του αξίες και ανάγκες.

4. Να αντιμετωπίσει το κράτος όλα τα σχολεία προσχολικής αγωγής, δημόσια και ιδιωτικά, ως φορείς εν δυνάμει ανταγωνιστικούς μεταξύ τους. Από την ένταση αυτού του ανταγωνισμού θα ανέβει ο πήχης της ποιότητας και θα επιτευχθεί η ζητούμενη πολυμορφία, κάτι που σε τελική ανάγνωση θα ωφελήσει το σύνολο.

Πιο συγκεκριμένα: μπορούν να δοθούν κίνητρα στο προσωπικό κάθε δημόσιου σχολείου ώστε να διαφοροποιήσει το σχολείο του από τον ανταγωνισμό, προσφέροντας παραμετροποιημένα και εξειδικευμένα μοντέλα εκπαίδευσης στην τοπική κοινωνία (μετατρέποντας έτσι κάθε εκπαιδευτικό ίδρυμα σε μια μικρή δημόσια επιχείρηση, η επιτυχία της οποίας θα μπορεί να αλλάξει προς το καλύτερο την ποιότητα ζωής στην τοπική κοινωνία και φυσικά τους όρους διαβίωσης των ανθρώπων που την λειτουργούν)

Με αυτόν τον τρόπο, οι λειτουργοί κάθε δημόσιου φορέα θα μπορούν να ανταγωνιστούν επί ίσοις όροις τον οποιοδήποτε ιδιωτικό, προσφέροντας τις υπηρεσίες όπως αυτοί καλύτερα πιστεύουν – και οπωσδήποτε με διάθεση εξωστρέφειας και όχι εσωτερικότητας.

Κάτι τέτοιο φυσικά θα πρέπει να συνδυαστεί με ουσιαστική αξιολόγηση του υπάρχοντος διδακτικού προσωπικού, έτσι ώστε την ευθύνη διοίκησης και λειτουργίας κάθε δημόσιου σχολείου θα την αναλάβει, όχι ο ιεραρχικά διορισμένος παιδαγωγός, αλλά αυτός που πραγματικά το θέλει και που έχει εκπαιδευτικό όραμα. (3)

Έτσι, κάθε δημόσιο σχολείο για πολύ μικρά παιδιά, θα μπορεί να προσελκύσει τις οικογένειες εκείνες που οι αξίες τους ταιριάζουν με την δική του φιλοσοφία. Ο ανταγωνισμός και η πολυμορφία που θα επιτευχθεί θα βοηθήσει στην εξέλιξη της ποιότητας της προσχολικής εκπαίδευσης, ενώ παράλληλα θα υποχρεώσει και τα αντίστοιχα ιδιωτικά σχολεία να ανεβάσουν το επίπεδο λειτουργίας τους μέσα σε ένα πλαίσιο υγιούς ανταγωνισμού, σε ποιοτικό επίπεδο (4)

Σε μια (ακόμη) ενδεχόμενη εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, το ζητούμενο δεν είναι να αντικατασταθεί το σημερινό ομοιόμορφο σύστημα παιδείας με κάποιο άλλο επίσης ομοιόμορφο – αλλά να δοθεί η δυνατότητα να ανθίσουν όλες οι διαφορετικές παιδαγωγικές προσεγγίσεις, ώστε να μπορεί κάθε οικογένεια να επιλέγει ελεύθερα και συνειδητά, το σχολείο που ταιριάζει στις αξίες και τις ανάγκες της.

Ι.Κ.Γιαννούδης

———————

Σημειώσεις

1. Παραδείγματα λειτουργίας ενός τέτοιου, παιδοκεντρικού σχολείου:
Κάθε περιοδος (ας πουμε τριμηνο) ξεκιναει με την ερωτηση προς τα παιδιά «με τι θέλετε να ασχοληθουμε;» Τα παιδιά, καταγράφουν τις προτασεις τους και μετά ψηφιζουν. Και η προταση με τις περισσοτερες ψηφους, είναι και αυτή που υλοποιειται.

Στην συνέχεια, κάθε project εξελίσσεται, όχι όπως θελουν οι δασκάλες, αλλά όπως επιθυμούν τα ίδια τα παιδια. Για αυτό και μπορεί να αλλάξει 2 και 3 φορες κατεύθυνση.

Τα παιδια ενός νηπιαγωγείου, πχ. μπορεί να αποφασίσουν να ασχοληθούν με την πόλη και μέσα από αυτή την διαδικασία να αρχισουν να αναρωτιουνται πως χτιζονται τα σπιτια. Τότε λοιπον θα έλθει στο σχολειο μια μηχανικός και θα χτίσει μαζί τους, με τουβλα και τσιμεντο, έναν τοίχο μεσα στην ταξη.

Κάποια μικρότερα παιδιά μπορεί να αποφασίσουν να ασχοληθούν με τα τρένα και να θελήσουν να φτιάξουν το δικό τους τρένο. Πως θα το φτιάξουν όμως εάν δεν ξέρουν πως μοιάζει; Μπορούν λοιπον να πάνε μια βολτα με το τρενο (Αθηνα-Πειραια-Αθηνα), να παίξουν τους μηχανοδηγούς και τους σταθμάρχες, και μετά να γυρίσουν στο σχολειο και να φτιάξουν το δικό τους τρένο. Και πολλά άλλα παραδείγματα είναι διαθέσιμα, αν ζητηθούν.

2. Οι λύσεις για την αναβάθμιση της εκπαίδευσης φυσικά είναι ίδιες στην βάση τους, είτε μιλάμε για προσχολική αγωγή, είτε για ανώτατη εκπαίδευση

3. Εννοείται ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα για την εφαρμογή όλων αυτών θα είναι η λυσσαλέα αντίσταση της συνδικαλιστικής τάξης των εκπαιδευτικών. Είτε μας αρέσει όμως είτε όχι, οι μεγαλύτεροι αναμορφωτές της εκπαίδευσης παγκοσμίως σήμερα δεν είναι εκπαιδευτικοί!

4. Όλα αυτά μπορούν να συμβούν χωρίς να αλλάξει ο “δωρεάν” χαρακτήρας της σημερινής δημόσιας εκπαίδευσης (που φυσικά μόνο δωρεάν δεν είναι, ιδίως στην προσχολική εκπαίδευση). Για όποιον ενδιαφέρεται, μπορούμε να εξηγήσουμε αναλυτικά το πως.

Το άρθρο Η πρόταση μας για την αλλαγή στην εκπαίδευση εμφανίστηκε πρώτα στο Dorothy Snot.

Η ομάδα των προπρονηπίων αποτελείται από παιδιά 3 έως 4 ετών. Στα παιδιά της ηλικίας αυτής, κυριαρχεί η φαντασία, η ανάγκη για κοινωνικότητα, τα έντονα συναισθήματα και φυσικά η έντονη δραστηριότητα.

–       Αυτονομία: Θα προσπαθήσουμε να προάγουμε την αυτονομία και αυτοεξυπηρέτηση των παιδιών, ως προς τις βασικές τους ανάγκες (τουαλέτα, νερό, πλύσιμο χεριών, δοντιών, ντύσιμο κ.α.).

–       Πρωτοβουλίες και επιλογές: Κατά τη διάρκεια της μαθησιακής διαδικασίας, είναι πολύ σημαντικό να λαμβάνουμε υπόψη μας, τις ανάγκες και τα ενδιαφέροντα των παιδιών. Σε πρώτη φάση θα ανιχνεύσουμε τα ενδιαφέροντα τους, παρέχοντάς κίνητρα και ερεθίσματα με παιγνιώδη τρόπο. Από αυτά τα παιδιά θα επιλέγουν με τι τα ενδιαφέρει να ασχοληθούν. Σε δεύτερη φάση (μετά τα Χριστούγεννα περίπου) τα παιδιά θα είναι έτοιμα να παίρνουν 100% πρωτοβουλίες με τι θέλουν να ασχοληθούν.

–       Γραφή και ανάγνωση: Οι «αράχνες» (=κεντρικό ανοιχτό ερώτημα προς την ομάδα και οι απαντήσεις τους καταγράφονται από την νηπιαγωγό σαν ιστός αράχνης) αποτελούν πολύ σπουδαία διαδικασία στον κύκλο της ομάδας μας. Εκτός ότι ανιχνεύουμε τις ιδέες και τις γνώσεις για οποιοδήποτε θέμα, τα παιδιά ανακαλύπτουν τον σημαντικό ρόλο της γραφής και της ανάγνωσης στη ζωή μας.

–       Έρευνα σε βάθος: Στη νηπιακή ηλικία τα παιδιά διακρίνονται για την περιέργεια τους. Έτσι, θα ερευνήσουμε θέματα που τα ενδιαφέρουν, με την συνεργασία των γονιών τους, χρησιμοποιώντας νέα μέσα (internet), βιβλία, φιλοξενία «ειδικών» στο χώρο της τάξης μας ή και εκτός. Μέσα από τις έρευνές μας, συνήθως, προκύπτουν «προβλήματα», και με αφορμή αυτά μπορούμε να δουλεύουμε μαθηματικά και φυσικές επιστήμες μέσω του παιχνιδιού και του πειραματισμού.

–       Δημιουργικότητα και φαντασία: Η σωματική έκφραση θα κυριαρχήσει στο εκπαιδευτικό μας πρόγραμμα. Τα παιδιά έχουν ανάγκη να εκφράζονται και με το σώμα τους, χρησιμοποιώντας την φαντασία τους. Αρχικά θα συμμετέχουν σε θεατρικά παιχνίδια, δραματοποιήσεις ιστοριών, ώστε αργότερα να δημιουργούν αυθόρμητα τις δικές τους ομαδικές ιστορίες και να τις δραματοποιούν.

–       Τέχνες: Στην πόλη μας συμβαίνουν πολύ πολύ ωραία πράγματα (θεατρικές παραστάσεις, εκθέσεις έργων τέχνης κ.α.)!! Θεωρούμε ότι είναι αναγκαίο τα παιδιά να έρχονται σε επαφή με όλων των ειδών τέχνης, ενεργητικά και όχι παθητικά. Γι αυτό πριν την επίσκεψη μας σε κάποιο χώρο προετοιμαζόμαστε και έχουμε «αποστολές».

–       Ομαδικά παιχνίδια: παίζοντας οργανωμένα ομαδικά παιχνίδια, τα παιδιά αφήνουν σιγά σιγά τον εγωκεντρισμό τους και συνεργάζονται και το χαίρονται!

–       Ελεύθερο παιχνίδι στις γωνιές και σε εξωτερικούς χώρους: Το συμβολικό παιχνίδι είτε στις οργανωμένες γωνιές της τάξης μας, είτε σε εξωτερικούς χώρους με «άχρηστα» υλικά (looseparts), είναι ανεκτίμητο για τη συναισθηματική, κοινωνική αλλά και την γνωστική ανάπτυξη των παιδιών.

Σίγουρα θα είναι μια υπέροχη χρονιά και φέτος!

Το άρθρο Σιγουρα θα είναι μια υπέροχη χρονιά εμφανίστηκε πρώτα στο Dorothy Snot.

Κατά αρχάς θα ήθελα να πω κάτι που θα φανεί τετριμμένο όμως για μένα είναι η αλήθεια και οφείλω να την πω.
Είμαι χαρούμενη που βρίσκομαι σε έναν χώρο που εκτιμώ, με εκτιμούν και μου δίνουν χώρο να εκφρασθώ και να δράσω ελεύθερα.
Αυτό βοηθά πολύ στην καλύτερη επικοινωνία και στην όρεξη για δουλειά με φαντασία.

Αισθάνομαι ότι ήμαστε όλοι μια ομάδα (γονείς, παιδιά, παιδαγωγοί, διεύθυνση). Και για αυτό κάνουμε ωραία πράγματα. Μια τέτοια χρονιά θα επιθυμούσα να είναι και η φετινή – και πιστεύω πως θα είναι.

Δύσκολη πάντα η αρχή μας, γιατί όσον αφορά το βρεφικό τμήμα η προσαρμογή είναι εξελικτική και χρειάζεται χρόνο για να συνηθίσουμε όλοι την νέα κατάσταση. Το νέο χώρο, τους νέους ανθρώπους, το ότι αφήνουμε το παιδί μας για πρώτη φορά.

Η προσέγγιση του παιδιού γίνεται με διακριτικό τρόπο, πολλή αγάπη και διάθεση να κατανοήσουμε τις ανάγκες τις δικές του – αλλά και των γονιών του. Το σπίτι εμπλέκεται πολύ σε όλη την διαδικασία της προσαρμογής και μας βοηθά να ανακαλύψουμε τις ανάγκες του κάθε παιδιού. Η εξοικείωση με τον χώρο γίνεται πάντα μέσω του παιχνιδιού και σταδιακά. Τα παιδιά ανακαλύπτουν τον χώρο και με τον καιρό τον κάνουν δικό τους. Υπάρχουν πάντα σταθερές καταστάσεις τον πρώτο καιρό (π.χ, ο χώρος που λέμε την καλημέρα…) γιατί έτσι τα παιδιά αισθάνονται ασφάλεια.

Περνώντας οι μέρες και ο πρώτος καιρός, έχοντας επιτύχει την συναισθηματική ισορροπία και ασφάλεια στην καινούργια κατάσταση, προχωράμε στο να γνωρίσουν τα παιδιά αλλά και εμείς τον μικρόκοσμό μας πρώτα – και μετά τον κόσμο.

Προσδοκώ, μέσω του ενεργού πειραματισμού, του ελεύθερου παιχνιδιού, χρησιμοποιώντας όλες τις αισθήσεις μας, δοκιμάζοντας πρωτόγνωρες καταστάσεις. Βλέποντας, ακούγοντας, αγγίζοντας, μυρίζοντας, αλληλεπιδρώντας.

Προσδοκώ πολύ δημιουργικό παιχνίδι με πολλή αγάπη, χαρά, γέλια, λύπη, συναισθηματική ασφάλεια, καινούργιες εμπειρίες, σιγουριά για τα βήματα μας – και ας είναι τα πρώτα μας κάθε χρονιά!!!!!!!!!!!!!

Το άρθρο Σκέψεις και προσδοκίες για το νέο εκπαιδευτικό έτος εμφανίστηκε πρώτα στο Dorothy Snot.

Το άρθρο Η LIFO γραφει για το σχολείο μας εμφανίστηκε πρώτα στο Dorothy Snot.

Σκοπός μας στο νηπιαγωγείο, κάθε χρονιά, είναι να δημιουργήσουμε ένα μαθησιακό περιβάλλον με σεβασμό στην προσωπικότητα κάθε παιδιού.
Μέσα σε ένα τέτοιο περιβάλλον τα παιδιά αισθάνονται ασφαλή, αποδεκτά και ξεχωριστά και έτσι με τις εμπειρίες, τις απόψεις και τις προτάσεις τους συμμετέχουν ενεργά στον σχεδιασμό του καθημερινού προγράμματος και ορίζουν τα ίδια την διαδικασία μάθησης τους.

Προτεραιότητα στα παιδιά σημαίνει πως πάντα πρέπει να τα ακούμε, να τα ενθαρρύνουμε, να τα εμπιστευόμαστε – και ασφαλώς να τους δίνουμε τον χώρο και τον χρόνο να εκφραστούν, να δημιουργήσουν και να συνεργασθούν για να επιτευχθούν οι στόχοι που τα ίδια θα θέτουν, κάθε φορά.
Βασική προϋπόθεση οι συνεργατικές σχέσεις. Στο πλαίσιο της ομάδας, τα παιδιά ανταλλάσσουν απόψεις και συμμετέχουν ισότιμα στις διαδικασίες, με τέτοιον τρόπο ώστε να επιτευχθεί ο κοινός στόχος τους.

Ο βασικός πυρήνας της εκπαίδευσης, το πρωταρχικό μέσο μάθησης και ωρίμανσης είναι το παιχνίδι, η μία και μόνη πιο ουσιαστική εμπειρία στη ζωή κάθε παιδιού.

Η σύνδεση παιχνιδιού και μάθησης υποστηρίζει τη μαθησιακή και την κοινωνική τους εξέλιξη αλλά και την ολόπλευρη προσωπική τους ανάπτυξη. Στην τάξη του νηπιαγωγείου μας τα παιδιά θα είναι αυτά που θα οργανώσουν τον χώρο τους σε περιοχές (μαθησιακά κέντρα), σύμφωνα με τις ανάγκες, τα ενδιαφέροντα και τις επιθυμίες τους, και στα οποία θα έχουν τη δυνατότητα να αλληλεπιδρούν, να παρατηρούν, να πειραματίζονται, να κάνουν υποθέσεις, να βρίσκουν λύσεις στα προβλήματα – ακόμη και να κάνουν λάθη!

Τα παιδιά είναι αυτά που θα διαμορφώσουν τους όρους του παιχνιδιού, θα αναλάβουν καθήκοντα και υποχρεώσεις θα φτιάξουν τα συμβόλαια συμπεριφοράς και με δημοκρατικές διαδικασίες θα αποφασίζουν όλα μαζί για κάθε τι που προκύπτει καθημερινά στην τάξη διασφαλίζοντας την ομαλή λειτουργία της.

Τα παιδιά θα αποφασίζουν με τι θέλουν να ασχοληθούν μέσα αλλά και έξω από την τάξη, ποιά θα είναι τα σχέδια εργασίας και θα έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο στον σχεδιασμό της πορείας της έρευνας, γιατί στόχος είναι να παράγουν την γνώση και όχι να την καταναλώνουν. Τα γνωστικά αντικείμενα δηλαδή θα συνδέονται με τα ενδιαφέροντα και τα βιώματα των παιδιών ώστε να τα γνωρίσουν και να τα κατανοήσουν αλλά και να αντιληφθούν τη χρησιμότητά τους στην καθημερινή ζωή και έτσι να αποκτήσουν ενδιαφέρον για καθετί που κάνουν και να συνεχίζουν να μαθαίνουν διαρκώς.

Στόχος μου, σαν ισότιμο μέλος της φετινής τάξης του νηπιαγωγείου και αναλαμβάνοντας τον ρόλο του συντονιστή, βοηθού, εμψυχωτή και συνεργάτη στην ανακάλυψη της γνώσης, είναι να βοηθήσω τα παιδιά, μέσα από κάθε δραστηριότητα να αισθάνονται μοναδικές προσωπικότητες με την δική τους κριτική σκέψη.

Να μπορούν κάθε στιγμή να “σταθούν στα πόδια τους”, να διαχειρίζονται την ζωή τους, να επιχειρηματολογούν, να διεκδικούν, να αντιμετωπίζουν και να λύνουν μόνα τα προβλήματα τους – αλλά και να χαίρονται στο μέγιστο την καθημερινότητά τους στο σχολείο!

Το άρθρο Προτεραιότητα στα παιδιά εμφανίστηκε πρώτα στο Dorothy Snot.

Μετά από μια πολύ δημιουργική, μοναδική και γεμάτη όμορφες στιγμές χρονιά, ετοιμαζόμαστε για την επόμενη, που σίγουρα δεν θα είναι ίδια, που σίγουρα θα είναι μοναδική και διαφορετική από τις προηγούμενες και τις επόμενες.

Και αυτό γιατί κάθε χρόνο, αλλάζουμε όλοι.

Εμείς, που ο κάθε χρόνος προσθέτει πάνω μας εμπειρίες, που στο τέλος κάθε χρονιάς αξιολογούμε την πορεία της και κρατάμε ή αλλάζουμε πράγματα. Τα παιδιά, που είναι διαφορετικά, με διαφορετικά ενδιαφέροντα, οικογένειες,σχέσεις, προτιμήσεις. Οι συνθήκες είναι διαφορετικές λοιπόν, κάθε μα κάθε χρόνο, από όλες τις πλευρές.

Αρχικός στόχος μας είναι να γνωριστούμε μεταξύ μας. Γνωριμία ανάμεσα στα μέλη της ομάδας με παιχνίδια γνωριμίας και εξοικοίωσης. Θα φροντίσουμε ώστε τα παιδιά να γνωριστούν με αστείους τρόπους, μέσα σε μια χαλαρή και υποστηρικτική ατμόσφαιρα.
Μεγάλη παρατηρητικότητα από μέρους μας, για να καταλάβουμε τα ενδιαφέροντα, τις δυνατότητες και την προσωπικότητα του κάθε παιδιού που μόλις ήρθε στην τάξη μας.

Τα παιδιά πρέπει να μας εμπιστευτούν, να νιώσουν ασφάλεια, να είναι σίγουρα ότι μας ενδιαφέρει το κάθε τι που τα απασχολεί.
Οι μεγαλύτεροι μας στόχοι είναι η αλληλεπίδραση και η ανάπτυξη δεξιοτήτητων επικοινωνίας, που επιτρέπουν στα παιδιά να αισθάνονται θετικά, να
συνεργάζονται, να γίνουν ομάδα. Αυτά αργότερα θα χρησιμοποιηθούν σε σχέση με άλλους στόχους όπως σωματογνωσία, ανάπτυξη εννοιών χώρου, συντονισμού, ανάπτυξη λεπτής και αδρής κινητηκότητας, λόγου κ.τ.λ…

Όλα ξεκινάνε στον κύκλο, ο οποίος βοηθάει στην δημιουργία ισότιμων σχέσεων, καθώς τα μέλη της ομάδας έχουν τη δυνατότητα να βλέπουν ο ένας τον άλλο και να προσέχουν αυτόν που μιλάει. Σε αυτή την ηλικία τα παιδιά έχουν μεγάλες και πολύ συχνές αλλαγές. Αυτό για εμάς είναι η ευκαιρία να τα βοηθήσουμε στην ολόπλευρη ανάπτυξη τους.

Η νέα αυτή πραγματικότητα, που για εμάς είναι ευκαιρία, συχνά αγχώνει τους γονείς. Αυτός είναι και ένας κύριος λόγος για τον οποίο απαιτείται στενή συνεργασία με τους γονείς και συχνά τους ζητάμε να συμμετέχουν ενεργά στην εκπαιδευτική διαδικασία.

Στόχος μας είναι τα ίδια τα παιδιά να επιλέγουν με τι θέλουν να ασχοληθούν. Επίκεντρο είναι τα παιδιά και όχι το πρόγραμμα, γι αυτό υπάρχει ευελιξία στοπρογραμματισμό του. Το πρόγραμμα μας, δίνει έμφαση στην ανάπτυξη όλων των“γλωσσών”: εκφραστικών, συμβολικών, επικοινωνιακών, νοητικών, μεταφορικών,λογικών, φανταστικών… Τα μέσα μας είναι η κίνηση, το παιχνίδι με το οικοδομικό υλικό, το συμβολικό παιχνίδι, η ζωγραφική, ο χορός, το θεατρικό παιχνίδι, το κουκλοθέατρο, η γλυπτική και άλλα. Οτιδήποτε προκαλεί το ενδιαφέρον των παιδιών. Το περιβάλλον “εξελίσσεται” μαζί με τα παιδιά, ώστε να διευκολύνει τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ τους.

Στοχεύουμε στην ανάπτυξη τεχνικών και αισθητικών ικανοτήτων των παιδιών όπως η παρατηρητικότητα, η δημιουργικότητα, η φαντασία καθώς και στην
ενίσχυση της ευαισθησίας, της αυτοπεποίθησης και της ανεξαρτησίας τους. Χρησιμοποιώντας διάφορα υλικά, τα παιδιά παροτρύνονται να δημιουργούν
και να εκφράζονται ελεύθερα, να καλλιεργούν τη φαντασία τους, να εμπνέονται, να χαίρονται, να εκφράζουν την επιδεξιότητα τους.

Μέσα από δραστηριότητες όπως η αφήγηση παραμυθιού, η δραματοποίηση, το θεατρικό παιχνίδι, το κουκλοθέατρο και οι συζητήσεις, τα παιδιά αποκτούν γλωσσική ευχέρεια και μπορούν να ακούνε, να μιλάνε με τη σειρά, να εκφράζονται και να εξωτερικεύουν τις σκέψεις τους. Μέσα από τη μίμηση προσώπων και γεγονότων εμπλουτίζουν τις γνώσεις τους, ανακαλύπτούν το σώμα τους, τη μουσική και πλουτίζουν το συναίσθημα τους.

Με δραστηριότητες που έχουν το στοιχείο του παιχνιδιού και με κατάλληλες διδακτικές επεμβάσεις, τα παιδιά μόνα τους ανακαλύπτουν τους αριθμούς και την έννοια τους καισταδιακά αναπτύσουν τη λεπτή κινητικότητα τους.

Το ελεύθερο παιχνίδι, είτε ομαδικό, είτε ατομικό, στις γωνιές της τάξης μας ή στην αυλή του σχολείου, επιτρέπει στα παιδιά να πειραματιστούν, να συγκρουστούν, να διεκδικήσουν, να συνεργάζονται, να κοινωνικοποιούνται και φυσικά να χαίρονται και να ευχαριστιούνται!

Θα κάνουμε πολλές εκδρομές στο φυσικό περιβάλλον, κάτι που τα παιδιά το λατρεύουν και που τα φέρνει σε άμεση επαφή με τη φύση και επισκέψεις σε χώρους που έχουν σχέση με τα projects μας και που θα μας δώσουν πληροφορίες και ερεθίσματα για ότι μας ενδιαφέρει.  Σε χώρους τέχνης και θεάτρου επίσης, που βοηθάνε στην ολόπλευρη ανάπτυξη των παιδιών.

Κάπως έτσι κυλάνε οι μέρες στην τάξη μας. Κάπως έτσι είναι η τάξη των προπρονηπίων. Με συγκίνηση, νοσταλγία και αίσθημα ικανοποίησης τελειώνει η προηγούμενη χρονιά, με ανυπομονησία, με νέες γνωριμίες και γεμάτη νέες προκλήσεις ξεκινάει η επόμενη!

Το άρθρο Κάθε χρόνο, αλλάζουμε όλοι εμφανίστηκε πρώτα στο Dorothy Snot.

Ξεκινώντας μια καινούργια χρονιά, είναι σαν να ξεκινάει ένα καινούργιο ταξίδι με άγνωστο προορισμό.
Λέω άγνωστο προορισμό, γιατί η κάθε ομάδα παιδιών είναι διαφορετική. Έχει την δική της δυναμική, βάζει άλλους στόχους κάθε φορά ανάλογα με το τι ζητάει η ομάδα, τι θέλουν τα ίδια παιδιά.
Έτσι, γαντζώνεσαι απ’ αυτό και προχωράς……

Κάθε χρονιά, ο παιδαγωγικός στόχος που βάζω είναι η οργάνωση ενός μαθησιακού περιβάλλοντος που να αφορά σε όλα τα παιδιά.
Πλούσιο σε ερεθίσματα και εμπειρίες που να έχουν νόημα γι αυτά ή, καλύτερα, να είναι η δική τους επιλογή και να στηρίζεται στο παιχνίδι, στην φαντασία, την περιέργεια, την εφευρετικότητα, την επιμονή για πειραματισμό, την εποικοδομητική επιδεκτικότητα στο λάθος και την αποτυχία.

Θα ήθελα τα παιδιά να νιώσουν ότι βρίσκονται σε ένα σύνολο, σε μία ομάδα που έχουν ισότιμο δικαίωμα συμμετοχής και δημιουργίας – χωρίς όμως να χαθεί η προσωπικότητα τους. Να μάθουν να συνυπάρχουν σε αυτήν σαν μεμονωμένα άτομα – αλλά και σαν σύνολο.

Με την ομάδα, θέλω να πειραματιστούμε στα πάντα. Τα παιδιά δεν θέλουν πολλές καθοδηγήσεις, δώσε τους υλικά και άφησε τα να αυτοσχεδιάσουν. Θα σε εκπλήξουν!!!!

Έτσι, και αυτή η χρονιά προσδοκώ να είναι γεμάτη δημιουργία, μάθηση, απίθανες κατασκευές, να βουτήξουμε στις τέχνες, να παίξουμε, να ανακαλύψουμε νέα πράγματα και να έχουμε συναισθηματική ισορροπία. Να νιώσουν την ανάγκη να πειραματιστούν, να εκφραστούν και να μάθουν να δουλεύουν ελευθέρα, μόνα τους αλλά και σαν ομάδα.

Σ’ αυτό το σχολείο έχουμε την δυνατότητα να μάθουμε περίεργα, ασυνήθιστα πράγματα για εμάς τους μεγάλους. Οδηγός μας, πηγή, είναι τα παιδιά και τα θέλω τους. Έτσι, παρατηρώντας το παιχνίδι τους και έχοντας οδηγό τις φωνές τους, οι παιδαγωγικοί στόχοι κουμπώνουν σαν πάζλ.

Ας αρχίσει λοιπόν αυτό το ταξίδι…

Το άρθρο Ας αρχίσει λοιπόν αυτό το ταξίδι εμφανίστηκε πρώτα στο Dorothy Snot.

Η πρώτη μου χρονιά στο σχολείο Dorothy Snot.
Είναι ό,τι καλύτερο μπορούσε να μου συμβεί. Ήταν μια χρονιά που τα είχε όλα· αγάπη προς και από τα παιδιά, δημιουργική διάθεση, γνώση, καινούριες εμπειρίες, ανυπομονησία για μεγαλύτερη συμμετοχή, ενθουσιασμό, χαμόγελα αλλά και απογοήτευση και δυσκολίες. Όλα απολύτως φυσιολογικά.

Ως νέα παιδαγωγός, ίσως στην αρχή να επιθυμούσα να είχα στα χέρια μου ένα εγχειρίδιο δράσης και συμβουλευτικής που θα με καθοδηγούσε σε κάθε βήμα μου εντός και εκτός της τάξης και θα με έβγαζε από αδιέξοδα της καθημερινότητας στον παιδικό σταθμό. Κάτι τέτοιο ΕΥΤΥΧΩΣ δεν υπάρχει!

Ζώντας την καθημερινότητα του σχολείου DorothySnot, συνειδητοποίησα ότι τα παιδιά μαθαίνουν πώς να σκέφτονται και όχι τι να σκέφτονται και ότι τα ίδια είναι σε θέση να αποφασίσουν τι θέλουν να μάθουν και με ποιον τρόπο, πάντα με την καθοδήγηση των συναδέλφων παιδαγωγών.

Παρατήρησα από την πρώτη στιγμή ότι οι δασκάλες αφουγκράζονται τα παιδιά, τις επιθυμίες, τις απορίες και τις ανάγκες τους και στη συνέχεια τις ενσωματώνουν σε δραστηριότητες μέσα στα projects. Γνωρίζουν το μυστικό για να μένουν για πάντα «νέες»!

Γνωρίζουν ότι τα παιδιά είναι διαφορετικά κάθε χρονιά κι ότι η κάθε ομάδα έχει τη δική της δυναμική που σε οδηγεί και σου δείχνει το δρόμο στον οποίο θέλει να βαδίσει. Αυτό το μυστικό θα προσπαθήσω και εγώ να «κλέψω», να ακούω, δηλαδή, και να μαθαίνω μαζί με τα παιδιά. Ευτυχώς στο σχολείο δεν έχουν υιοθετηθεί οι τυπικοί και άτυποι τρόποι προσέγγισης της γνώσης.

Στο σχολείο αυτό με γοήτευσε επίσης το γεγονός ότι το παιχνίδι μπαίνει στο επίκεντρο των καθημερινών δραστηριοτήτων, βοηθώντας τα παιδιά να δοκιμάσουν, να μάθουν, να προσπαθήσουν ή ακόμα και να αποτύχουν. Επιπλέον, απόλαυσα τη συνεργασία των παιδιών (όλων των ηλικιών του σταθμού) μεταξύ τους κατά τη διάρκεια των projects (τα βρέφη βρήκαν τη χελώνα, τα νήπια τής έφτιαξαν σπίτι και όλο το σχολείο ψήφισε για να επιλέξει το όνομά της).

Αυτό που βρήκα ιδιαίτερα ενδιαφέρον είναι η συμμετοχή όλων εμάς των παιδαγωγών σε σεμινάρια, που ως γνωστό βοηθούν στη σύσφιξη των σχέσεων ανάμεσα στις κοπέλες που εργάζονται στο σχολείο. Βοήθησε, ωστόσο κι εμένα ως νέα, να γνωρίσω και να έρθω πιο κοντά στις συναδέλφους. Επιπλέον, αυτά τα σεμινάρια αποτέλεσαν, αποτελούν και θα αποτελέσουν και στο μέλλον, για όλους και κυρίως για μένα, χώρο ανταλλαγής εμπειριών και κατάθεσης προτάσεων και ιδεών χωρίς αυτό να αποκλείει την ανταλλαγή περεταίρω ιδεών και προτάσεων στην καθημερινή επικοινωνία.

Συνοψίζοντας τα παραπάνω, θα έλεγα ότι όλα αυτά που έζησα τους προηγούμενους μήνες ήταν πάνω από τις προσδοκίες μου. Τίποτα δε θα είναι εύκολο και αυτονόητο για μένα από δω και πέρα. Ανυπομονώ, ωστόσο, να συμβάλω κι εγώ στο διαφορετικό τρόπο με τον οποίο αυτό το σχολείο προσεγγίζει τη γνώση, τον βιωματικό, ο οποίος θα με βοηθήσει να εξελιχθώ κι εγώ η ίδια σαν άνθρωπος.

Το άρθρο Η πρώτη μου χρονιά στο σχολείο Dorothy Snot εμφανίστηκε πρώτα στο Dorothy Snot.